De stad als laboratorium

Stel, je moet tijdelijk een weg afsluiten en bedenkt welke alternatieve routes mensen door Leiden kunnen volgen. Zou het dan niet mooi zijn als je kunt volgen hoe mensen zich daadwerkelijk door de stad gaan bewegen?

Lussen in de weg, camera’s, mobiele telefoons: in de stad zijn allerlei sensoren aanwezig. Daarvan kun je slim gebruik maken door de gegevens van de verschillende soorten sensoren te combineren. Hogeschool Leiden gaat, samen met onder meer het Leiden Institute for Advanced Computer Science (LIACS), een projectvoorstel indienen bij de Stichting Innovatie Alliantie om op die manier de mobiliteit in de stad te volgen.

Joost Kok op de Hollandse brug tijdens de renovatieJoost Kok, directeur van het LIACS, vertelt: “De techniek waarmee sensoren werken, is inmiddels uitstekend ontwikkeld. Daarmee kun je metingen doen, maar alleen aan de ruwe data heb je nog weinig. Het gaat om de informatie die je uit die gegevens kunt halen. Dat heet datamining. Je kunt daarmee bijvoorbeeld patronen ontdekken of de gegevens van verschillende sensoren combineren. Of je kunt met een visualisatie veranderingen in de loop van de tijd zichtbaar maken. Zo maken we een vertaalslag van de ruwe data naar gegevens waar stakeholders wat aan hebben.”

Vrachtwagens
Het LIACS heeft hiermee ervaring opgedaan door zijn betrokkenheid bij de renovatie van de Hollandse brug van Amsterdam naar de Flevopolder. Kok: “De brug werd afgesloten voor vrachtverkeer, nadat scheurtjes in het wegdek waren ontdekt. Bij de renovatie zijn sensoren in het beton mee gestort. Ook staan er camera’s op de brug. De gegevens uit die twee bronnen combineren we. Als de sensoren in het wegdek worden ingeduwd of meer trilling registreren, kun je vermoeden dat er een vrachtwagen rijdt die wellicht te zwaar beladen is. Dankzij de camerabeelden kun je controleren of dit vermoeden klopt. Door de brug te monitoren, weten we de volgende keer bijtijds wanneer onderhoud nodig is.”

Het project in Leiden is redelijk uniek. “Ook in het buitenland, onder meer in Italië, worden zulke metingen gedaan. Maar wij bekijken die gegevens met de mensen die over de mobiliteit in de stad gaan”, aldus Kok. “Zo kunnen we maatregelen nemen en met de data uit de sensoren bekijken wat het effect is. Zo wordt de stad zelf een laboratorium. Die loop van meten, aanpassen en opnieuw meten is voor zover ik weet nieuw op dit gebied.”

Parkeerplaats
Een pluspunt is dat Leiden beschikt over het draadloze netwerk van Wireless Leiden. “De data uit de sensoren kunnen we via het draadloze netwerk verzamelen. Je zou het netwerk trouwens ook kunnen gebruiken om mensen te sturen, naar een vrije parkeerplaats bijvoorbeeld. Dankzij de nieuwe generatie Europese satellieten is tot op een meter nauwkeurig te bepalen waar een parkeerplaats leeg is. Door de sensor in een mobiele telefoon kun je bepalen waar iemand zich bevindt en via diezelfde telefoon kun je hem laten weten waar hij kan parkeren.”

Naast het LIACS en de hogeschool doen ook het Living Lab, de gemeente, de universiteit en enkele bedrijven mee aan het project in Leiden.