ViceVersa: Jan-Marc Verlinden en Hiske Gerbrandy

Kan de techniek zorgtaken op zich nemen? Een vraag die steeds prangender wordt nu de babyboomgeneratie de pensioengerechtigde leeftijd nadert. Tot nu toe komt technologische innovatie in de zorg niet echt van de grond. Waarom niet? Jan-Marc Verlinden en Hiske Gerbrandy buigen zich over deze vraag.

Jan-Marc Verlinden heeft twee bedrijven, Zorggemak en PGBextra, en is medeoprichter van Living Lab Leiden. Hij is gespecialiseerd in techniek in de zorg. Hiske Gerbrandy is bestuurder bij Libertas Leiden, een organisatie voor wonen, welzijn en zorg te Leiden.

De vragen van Hiske Gerbrandy aan Jan-Marc Verlinden

Waarom is innovatie in de zorg belangrijk?
“In 2011 staan we voor een immens probleem, als de babyboomers met pensioen gaan, wordt de zorg echt onbeheersbaar. De vraag naar thuiszorg zal explosief stijgen terwijl het aantal werkenden afneemt. In de thuiszorg is het ziekteverzuim en de overhead heel erg hoog. Door de juiste technische toepassingen wordt het werk makkelijker en gaat het sneller. Helaas laat het huidige zorgsysteem geen innovaties toe. Je kunt niks uitvinden omdat het niet vergoed wordt. De thuiszorg heeft erg gefocust op videoconferencing, maar die techniek wordt niet vergoed en is ook te moeilijk. Om innovatie in de zorg te laten slagen is een radicale omslag nodig. Alleen deelprocessen verbeteren werkt niet, het hele proces moet worden veranderd. Daarbij moet vooral gekeken worden naar wat de zorgverlener en de patiënt willen.”

Wat lijkt jou wel een kansrijke innovatie?
“Volgens mij kunnen we meer gebruikmaken van de telefoon. De nieuwe toestellen hebben heel veel nieuwe toepassingen, bijvoorbeeld plaatsbepaling door middel van GPS. Een draadloos netwerk is eigenlijk bij alle innovaties onontbeerlijk.”

Hoe zou je zoiets kunnen toepassen?
“Ik ben een grote testomgeving aan het opzetten in Leiden, Rotterdam en Delft om te onderzoeken hoe je mensen langer en gelukkiger thuis kunt laten wonen. In elke gemeente doen 50 tot 200 ouderen mee. Het wordt de grootste testomgeving van Nederland. Ik werk samen met onder andere de universiteiten van de drie steden, TNO en de Hogeschool Leiden. Er kunnen nog meer partijen aanhaken, bijvoorbeeld thuiszorgorganisaties worden van harte uitgenodigd om mee te doen. Hier gaan we dit soort telefoons gebruiken. Wel in een versimpelde versie, oude mensen moet je niet met een ingewikkelde iPhone opzadelen.”

De vragen van Jan-Marc Verlinden aan Hiske Gerbrandy

Wat kan technologisch innovatie betekenen in uw vak?
“Innovatie moet het leven van de patiënt plezieriger en het werk van de zorgverlener makkelijker maken, dat moet altijd het doel zijn. Daarom is het belangrijk dat de apparatuur die gebruikt wordt heel erg gebruiksvriendelijk is. De ontgroening en vergrijzing zijn inderdaad een groot probleem, maar ik zie nog niet direct hoe de technologie dit kan oplossen. Het gaat toch vooral om ouderen die fysieke ondersteuning nodig hebben ‘aan het bed’ en behoefte hebben aan aandacht en een goede bejegening, zaken die je niet kunt digitaliseren. Het is wel al duidelijk dat internettechnologie veel kan betekenen voor ouderen die in een isolement dreigen te raken; via skype blijven ze in contact met vrienden en familie en op YouTube kunnen ze oude filmpjes en liedjes bekijken. Onze seniorenwoningen zijn tegenwoordig dan ook standaard voorzien van een internetaansluiting.”

Wat houdt u tegen om grootscheeps te gaan innoveren?
“Als het om grote investeringen gaat, kunnen we geen risico lopen. We willen liever geen proefpersoon zijn en met allerlei kinderziektes te maken krijgen. Ik ken bijvoorbeeld het verhaal van een zorginstelling in Den Haag die een systeem had opgezet om de thuiszorg via internet te ondersteunen. Uiteindelijk zijn ze hier bijna failliet aan gegaan omdat het steeds duurder werd en vrijwel niemand het wilde afnemen. Daarom ben ik als bestuurder terughoudend: ik wil pas iets invoeren als het zeker werkt. In onze organisatie bedraagt de overhead overigens 10% en ons streven is 7%.”

Zou u willen deelnemen aan mijn testomgeving?
“Ik zou er best meer van willen weten en onder onze thuiszorgcliënten rondvragen of ze hieraan mee willen doen. Het gebruik van de mobiele telefoon vind ik interessant, ik denk dat die inderdaad nog op veel meer manieren gebruikt kan worden. Maar de bediening moet wel echt extreem simpel zijn: zelf weet ik ook niet hoe ik mijn mobiele telefoon aan mijn pc kan koppelen…”