Doe-het-zelf in het Fablab

Openbare werkplaatsen waar mensen met digitaal aangestuurde apparatuur zelf hun producten kunnen maken. Over de hele wereld zijn er al zo’n 30 van dit soort ‘Fablabs’ en wellicht binnenkort ook in Leiden.

Het Fablab in UtrechtIrene Nooren zet zich in om ook in Leiden een Fablab op te zetten, omdat ze verwacht dat dit een bijdrage kan leveren aan de innovatie, het onderwijs en de creatieve sector in de regio. In een Fablab, de afkorting van Fabrication Laboratory, staan bijvoorbeeld een lasersnijder, een stickersnijder, een freesmachine en een 3D-printer. Iedereen die wil, kan er gratis gebruik van maken, op voorwaarde dat alle kennis gedeeld wordt.

In Nederland zijn er al Fablabs in Den Haag, Amsterdam en Utrecht. Nooren, in het dagelijks leven managing director van LIACS (Leiden Institute of Advanced Computer Science), deed ervaring op in Amsterdam waar ze een paar jaar geleden als Fablabmanager betrokken was bij het opzetten van het eerste Fablab in Nederland.

Community
Voor wie is een Fablab bedoeld? “Een Fablab is voor verschillende groepen mensen interessant”, vertelt Nooren. “Vaak maakt het onderwijs gebruik van Fablabs: leerlingen kunnen oefenen met machines die scholen zelf niet hebben. Ook kunstenaars en designers zijn vaak in een Fablab te vinden. De derde groep gebruikers bestaat uit individuen of kleine bedrijven die bezig zijn met innovatie en zelf niet dit soort machines kunnen betalen. Zij kunnen in een Fablab bijvoorbeeld een prototype maken.”

“Maar een Fablab is meer dan alleen een werkplek,” benadrukt Nooren, “het is ook een community. Mensen delen hun ontdekkingen en brengen elkaar zo weer op nieuwe ideeën. Alle Fablabs in Nederland zijn met elkaar verbonden via een videoconference unit. Alle kennis die in een Fablab wordt ontwikkeld moet openbaar gemaakt worden, dat is de enige voorwaarde om er te mogen werken.”

Financiering
Voor de gebruiker is een Fablab gratis, maar natuurlijk moeten machines, locatie en beheerder wel betaald worden. Volgens Nooren worden Fablabs vaak gefinancierd door onderwijsinstellingen, overheden en organisaties die innovatie willen stimuleren. In Leiden hebben verschillende partijen enthousiast gereageerd op een Fablab in Leiden, onder andere de gemeente, de hogeschool, het living lab en de universiteit. Ook Free Discovery is geïnteresseerd in samenwerking. “Een Fablab is een open source hardwareplatform, Free Discovery kan hierbij aansluiten met het ontwikkelen van nieuwe communicatietechnologie of producten”, vertelt Nooren. “Een product dat bijvoorbeeld ontwikkeld is op het FabLab platform is FabFi, een do-it yourself kit voor gratis internet in ontwikkelingslanden.”

Techniek
Kan iedereen in een Fablab aan de slag? Of moet je een zekere technische basiskennis hebben? “Met tweedimensionale ontwerpen kunnen mensen meestal meteen aan het werk. Basiskennis van een programma als Illustrator of Corel Draw is daarvoor voldoende. Bij 3D-ontwerpen ligt het anders, daar is meer kennis voor nodig. In de Fablabs worden workshops gegeven waar mensen kunnen leren om 3D-ontwerpen te maken.”

Nooren verwacht dat de machines die in het Fablab staan steeds meer gemeengoed zullen worden. “Vroeger had niemand een computer thuis en ging je ook naar computerhallen om ermee te werken. Dat kunnen we ons nu niet meer voorstellen. Wellicht is het over 10 jaar net zo normaal om thuis een freesmachine of 3D-printer te hebben staan.”

Voor meer informatie: Mail Irene.