“Je moet verder kijken dan praktische toepassingen”

Ben van Hamersveld — Mon, 16 Nov 2009 12:17:40 +0100

Free Discovery is voortdurend op zoek naar nieuwe toepassingen voor het draadloze netwerk. Maarten Lamers van het Leiden Institute of Advanced Computer Science (LIACS) pleit voor een brede blik.

Informatie voor toeristen over monumenten. Of voor bezoekers van evenementen over het dagprogramma. Maarten Lamers kent de toepassingen voor een draadloos netwerk natuurlijk. “De toepassingen die nu zijn bedacht, zijn handig hoor! Ze zijn alleen niet spannend; dit is wel ongeveer wat je kunt verwachten. Je moet ook durven kijken naar mogelijkheden waarvan het praktisch nut misschien niet direct zichtbaar is.”

Krekelgame
Lamers houdt zich bij het LIACS bezig met Media Technology, een masterprogramma dat studenten leert om wetenschap op een creatieve en innovatieve manier te benaderen. In een samenwerkingsverband met de Academie der Kunsten van de Universiteit Leiden formuleren studenten, binnen een wetenschappelijk kader, vraagstukken om die vervolgens op onorthodoxe manieren op te lossen. Kun je bijvoorbeeld de visuele illusie van de Efteling-attractie Villa Volta, waar alles draait zodat boven onder lijkt en onder boven, ook bereiken met alleen geluid? En hoe onvoorspelbaar wordt een computergame als je die laat beïnvloeden door levende krekels?

Social inclusion
Zo’n draadloos netwerk prikkelt Lamers’ fantasie. “Er wordt veel onderzoek gedaan naar human connectedness: hoe kun je mensen elkaars verbondenheid laten ervaren, zonder dat ze fysiek in elkaars nabijheid zijn. Wat mij interessant lijkt is of je technologie kunt toepassen voor social inclusion van bijvoorbeeld daklozen. Die worden vaak over het hoofd gezien, terwijl de maatschappij steeds meer IT-driven wordt. Denk maar aan de gemeentelijke digitale diensten. Juist voor marginale groepen is internet belangrijk. Om op afstand te kunnen solliciteren bijvoorbeeld. Of contact te houden met hulpverleners. Ik kan me voorstellen dat je bij zo’n project een draadloos netwerk zou kunnen inzetten.”

Leiden 2.0
Het principe van Web 2.0 - gebruikers die samen vorm en inhoud ontwikkelen – is volgens Lamers ook interessant. “Waarom zou je mensen geen invloed laten uitoefenen op de vormgeving van hun eigen leefomgeving. De stationsklok, de bewegwijzering, verkeerslichten. Via een draadloos netwerk kun je mensen – binnen bepaalde grenzen natuurlijk - wekelijks een nieuwe vormgeving laten uploaden. Zo ontwerp je Leiden 2.0.”

Hij geeft een ander voorbeeld: “Ik kom elke dag vanuit Utrecht naar mijn werk in Leiden en moet dan langs de bouwput achter het station. En elke keer weer valt het me daar op, dat de aansluiting op het voetpad zó onhandig is aangelegd, dat voetgangers liever over het fietspad lopen. Wat voor mij als fietser weer onhandig is. Heel veel iPhones hebben gps. Waarom zoek je met je netwerk niet uit hoe mensen precies lopen? Dan kun je, voordat je zo’n gebied inricht, eerst kijken wat de meest gebruikte route is. Die ga je vervolgens aanleggen.”

Onvoorspelbare dieren
Écht interessant wordt het volgens Lamers pas als je dieren betrekt bij internettoepassingen. “Die zijn zeer onvoorspelbaar en dat dwingt je om nieuwe wegen in te slaan. Je hebt geen idéé waar dat naartoe gaat.” En dan wordt het pas echt leuk, vindt hij. “In de wetenschap is de vraag namelijk vaak interessanter dan het antwoord.”

Heeft u ook een idee voor toepassing van het draadloos netwerk? Out of the box of praktisch? Neem contact op met Peter van der Wijden, via wijden.vd.p@hsleiden.nl.

Een uit de hand gelopen hotspot

Ben van Hamersveld — Mon, 16 Nov 2009 12:12:25 +0100

In Scheveningen, van de pier tot het Sea Life Centre, ligt sinds kort 900 meter draadloos wifi-netwerk. Deze winter worden de eerste applicaties uitgewerkt die vanaf mei 2010 gaan proefdraaien. Initiatiefnemer Heino Walbroek vertelt over zijn plannen.

Pier ScheveningenHoe kwam je op dit idee?
“Ik had zelf een strandtent hier in Scheveningen en wilde graag een hotspot. Of eigenlijk wilde ik graag een hele grote hotspot. Toen ben ik me erin gaan verdiepen en uiteindelijk is dat uit de hand gelopen tot een wifi-netwerk. Dit jaar hebben we gebruikt om het netwerk aan te leggen en te testen. In de winter willen we de eerste applicaties gaan ontwikkelen die we dan vanaf mei gaan testen.”

“We krijgen subsidie van SenterNovem via het Living Lab in Leiden maar verder doen we het helemaal zelf. Natuurlijk hebben we wel wat technische mensen in de arm genomen want zelf ben ik historicus van huis uit en mijn compagnon is econoom.”

Welke applicaties willen jullie in de lucht brengen?
“We richten ons vooral op toeristische applicaties. Natuurlijk willen we een city guide leveren: toeristische informatie over wat er in de buurt te doen is. Daarnaast zijn we bezig met een mobiel horecasysteem waarmee je vanaf het terras direct je bestellingen kan doorgeven aan de ober. Ook willen we gaan werken met een systeem waarmee ouders hun kinderen kunnen volgen op de mobiele telefoon en experimenteren met intelligente camera’s die kunnen signaleren waar zwemmers in problemen zijn. Deze applicaties willen we in Scheveningen vanaf mei 2010 laten proefdraaien. Later kunnen ze natuurlijk ook op andere plaatsen met een draadloos netwerk worden ingezet.”

Gaat het netwerk ook geografisch groeien?
“Ja, de gemeente Den Haag wil graag dat we ons ook gaan richten op het centrum van Den Haag en op de internationale zone, het gebied waar zich onder andere het Vredespaleis en de ambassades bevinden. Samen met Scheveningen zijn dit de visitekaartjes van de stad waar de meeste toeristen komen. Het zou mooi zijn als we dan ook beroep kunnen doen op wat subsidie van de gemeente.”

Zie je ook knelpunten?
“Het onderwerp privacy ligt heel gevoelig en is erg ingewikkeld. Er is nog maar weinig jurisprudentie over. Het moet goed onderzocht worden wat je rechten zijn als gebruiker en hoe je identiteit goed beschermd kan worden. Dit houden wij heel goed in de gaten.”

Hebben jullie contact met Wireless Leiden?
“We wisselen kennis uit, de een kan z’n voordeel doen met de ervaringen van de ander. Een toepassing die wij graag in Scheveningen zouden ontwikkelen is een systeem waarmee je kan meten of vuilnisbakken vol zijn en geleegd moeten worden. Dat lijkt me ook ideaal tegen de meeuwenoverlast in Leiden!”

Meer informatie: www.skeyeopener.nl

De stad als laboratorium

Ben van Hamersveld — Mon, 16 Nov 2009 12:07:35 +0100

Stel, je moet tijdelijk een weg afsluiten en bedenkt welke alternatieve routes mensen door Leiden kunnen volgen. Zou het dan niet mooi zijn als je kunt volgen hoe mensen zich daadwerkelijk door de stad gaan bewegen?

Lussen in de weg, camera’s, mobiele telefoons: in de stad zijn allerlei sensoren aanwezig. Daarvan kun je slim gebruik maken door de gegevens van de verschillende soorten sensoren te combineren. Hogeschool Leiden gaat, samen met onder meer het Leiden Institute for Advanced Computer Science (LIACS), een projectvoorstel indienen bij de Stichting Innovatie Alliantie om op die manier de mobiliteit in de stad te volgen.

Joost Kok op de Hollandse brug tijdens de renovatieJoost Kok, directeur van het LIACS, vertelt: “De techniek waarmee sensoren werken, is inmiddels uitstekend ontwikkeld. Daarmee kun je metingen doen, maar alleen aan de ruwe data heb je nog weinig. Het gaat om de informatie die je uit die gegevens kunt halen. Dat heet datamining. Je kunt daarmee bijvoorbeeld patronen ontdekken of de gegevens van verschillende sensoren combineren. Of je kunt met een visualisatie veranderingen in de loop van de tijd zichtbaar maken. Zo maken we een vertaalslag van de ruwe data naar gegevens waar stakeholders wat aan hebben.”

Vrachtwagens
Het LIACS heeft hiermee ervaring opgedaan door zijn betrokkenheid bij de renovatie van de Hollandse brug van Amsterdam naar de Flevopolder. Kok: “De brug werd afgesloten voor vrachtverkeer, nadat scheurtjes in het wegdek waren ontdekt. Bij de renovatie zijn sensoren in het beton mee gestort. Ook staan er camera’s op de brug. De gegevens uit die twee bronnen combineren we. Als de sensoren in het wegdek worden ingeduwd of meer trilling registreren, kun je vermoeden dat er een vrachtwagen rijdt die wellicht te zwaar beladen is. Dankzij de camerabeelden kun je controleren of dit vermoeden klopt. Door de brug te monitoren, weten we de volgende keer bijtijds wanneer onderhoud nodig is.”

Het project in Leiden is redelijk uniek. “Ook in het buitenland, onder meer in Italië, worden zulke metingen gedaan. Maar wij bekijken die gegevens met de mensen die over de mobiliteit in de stad gaan”, aldus Kok. “Zo kunnen we maatregelen nemen en met de data uit de sensoren bekijken wat het effect is. Zo wordt de stad zelf een laboratorium. Die loop van meten, aanpassen en opnieuw meten is voor zover ik weet nieuw op dit gebied.”

Parkeerplaats
Een pluspunt is dat Leiden beschikt over het draadloze netwerk van Wireless Leiden. “De data uit de sensoren kunnen we via het draadloze netwerk verzamelen. Je zou het netwerk trouwens ook kunnen gebruiken om mensen te sturen, naar een vrije parkeerplaats bijvoorbeeld. Dankzij de nieuwe generatie Europese satellieten is tot op een meter nauwkeurig te bepalen waar een parkeerplaats leeg is. Door de sensor in een mobiele telefoon kun je bepalen waar iemand zich bevindt en via diezelfde telefoon kun je hem laten weten waar hij kan parkeren.”

Naast het LIACS en de hogeschool doen ook het Living Lab, de gemeente, de universiteit en enkele bedrijven mee aan het project in Leiden.

Reisgids nodig? Sms ‘Barcelona’ naar 6134

Ben van Hamersveld — Mon, 16 Nov 2009 12:00:07 +0100

Informatie op je mobiel over het evenement waar je bent. Of informatie aan boord van een boot over de huizen waar je langs vaart. Veel van de projecten van Free Discovery zijn zogenoemde locatiegebonden diensten. Die maken wereldwijd een stormachtige groei door. Directeur Geert-Jan Smits van Jungle Minds geeft een kijkje in de toekomst.

De nieuwste generatie smart phones zijn het ‘priegeltijdperk’ voorbij en twee miljoen Nederlanders maken al regelmatig gebruik van mobiel internet. Dat zijn twee van de redenen die Smits noemt in een artikel op de website van Jungle Minds voor het succes van locatiegebonden diensten. Die zijn met name interessant voor bedrijven die hun klant willen informeren over de specifieke mogelijkheden op de locatie waar hij zich op dat moment bevindt. Die locatie krijgen zij door van de telecomprovider van de klant. Smits: “Maar het hoeft niet via een telecomprovider. Ook via wifi (waarop het netwerk van Wireless Leiden is gebaseerd – red.) heb je beschikking over draadloos internet en kun je de plaats van de gebruiker bepalen.”

Klanten zijn volgens Smits bijvoorbeeld geïnteresseerd in informatie over het weer, files, reizen en uitgaan. “Stel, ik sta voor een restaurant. Dan is het interessant om te lezen wat anderen over het restaurant schrijven en welke alternatieven er in de buurt zijn.”

Aankomsthal
Vaak kan hiervoor bestaande informatie worden gebruikt. “Denk aan de uitgevers van reisgidsen. Nu neem je nog een dikke Lonely Planet mee als je op reis gaat. In plaats daarvan kan je mensen ter plekke informatie laten downloaden over bezienswaardigheden en hotels, met bijvoorbeeld een woordenboek erbij. Je zou een berichtje kunnen krijgen dat je een stadsgids kunt downloaden zodra je op een luchthaven aankomt. In Japan zijn zulke ongevraagde berichten heel normaal. Als je door een winkelstraat loopt, krijg je continu berichten: kom bij ons binnen, dan krijg je de tweede fles gratis. Maar het hoeft niet ongevraagd; KLM zou zoiets kunnen aanbieden, zij hebben immers een relatie met de passagiers. Of je kunt in de aankomsthal een poster ophangen: als je informatie wilt ontvangen, sms dan Barcelona naar nummer …”

bron: TelecomCircleLocatiegebonden diensten zijn ook interessant voor bedrijven die de informatie naar de consument brengen. “Het zou bijvoorbeeld heel logisch zijn als TomTom zulke diensten zou aanbieden: je hebt immers al een navigatiesysteem in je auto. Als je door Barcelona rijdt en ziet dat er na 100 meter rechts een restaurant is, waarom dan ook niet meteen de menukaart en reviews? En bol.com zou de uitgevers waarvan ze nu boeken verkopen, kunnen overhalen om hun informatie ook digitaal aan te bieden.”

Micro payments
Toch stappen de ‘grote jongens’ nog niet in, omdat er op dit moment nog onvoldoende mee te verdienen valt. “Consumenten zijn volgens mij best bereid te betalen voor locatiegebonden diensten. Het gaat weliswaar om micro payments, maar 100.000 keer 1 euro is toch interessant. Alleen die massa bereik je nu nog niet, deze ontwikkeling staat nog aan het begin. Mensen moeten er nog aan wennen dat je met een smart phone meer kunt dan bellen. Internetten lukt vaak ook nog wel, maar diensten afnemen is voor veel mensen nog een stap te ver. Over 4, 5 jaar vindt iedereen dat logisch, en dat je ervoor betaalt ook. Je betaalt toch ook voor ’n sms’je. Daarom zijn het nu nog de jonge, hippe bedrijven die zich erin storten. TomTom en bol.com zullen instappen als deze markt volwassen is geworden.”